ӨДӨР ТУТМЫН МЭДЭЭ-ний гол тойм – 2026 оны наймдугаар сарын 25

Ираны Ерөнхийлөгч Масуд Пезешкиан АНУ-тай хийж буй дайныг зогсоохыг уриалж, Иран улс давуу байр суурьтай байгаа дээрээ тохиролцоонд хүрэх хэрэгтэй гэж мэдэгджээ. Тэрээр мөн Засгийн газар, парламент, цэргийн командлагчдад тулгарч буй дарамтыг ойлголгүй мөргөлдөөний талаар тайлбар хийдэг хатуу чиг баримтлагчдыг шүүмжилжээ. Ерөнхийлөгч Пезешкиан инфляц, бусад хүндрэл зэрэг дайны эдийн засгийн хохирлыг мөн хүлээн зөвшөөрчээ. (Фокс Ньюс)

НАТО [Умард Атлантын гэрээний байгууллага]-гийн цэргийн дээд командлагч 8-о сарын 19-нд сонирхсон гишүүн орнуудтай цахим хурал хийж, Ормузын хоолойд чөлөөтэй зорчих нөхцөлийг дэмжихэд оруулж болох хувь нэмрийг хэлэлцжээ. НАТО үүнийг эвслийн ажиллагаа биш бөгөөд оролцох орнууд НАТО-гийн командлалд бус, бие даан ажиллана гэж онцолсон байна. (Ройтерс)

Иран Интернэшнл хэвлэлийн байгууллагын эш татсан Кплерийн мэдээллээр, Ираны түүхий газрын тосны экспорт наймдугаар сард өдөрт 287 мянга орчим баррель болж, дайны өмнөх хоёр сая орчим баррелийн долооны нэгтэй тэнцэх хэмжээнд буурчээ. АНУ-ын тэнгисийн цэргийн бүслэлт Ираны газрын тосны экспортыг хязгаарлаж буй үед ийнхүү буурчээ. Хятад улс Ираны түүхий газрын тосны импортоо мөн эрс бууруулсан нь Ираны орлого, гадаад валютын гол эх үүсвэрт заналхийлж байна. (Фокс Ньюс, Иран Интернэшнл)

Ассошиэйтед Пресс байгууллагын мэдээлснээр, дайн эхлээд бараг зургаан сар болж буй энэ үед АНУ-ын хориг арга хэмжээ, тэнгисийн цэргийн бүслэлт эдийн засагт улам дарамт учруулж, Ираны өрхүүд наад захын хэрэгцээгээ хангахад хүндрэлтэй болжээ. Дайн эхэлснээс хойш будааны үнэ 60 орчим хувиар өсөж, Ираны мөнгөн тэмдэгт өнгөрсөн жилд үнэ цэнийхээ тал орчмыг алджээ. АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп нэмэлт хориг арга хэмжээ авахаар бэлтгэж буй энэ үед Олон улсын валютын сан 2026 оны эцэс гэхэд инфляц 70%-д дөхөж, эдийн засаг 5 гаруй хувиар агшина гэж тооцоолжээ. (Фокс Ньюс, АП)

Иран, Оман хоёр худалдааны хэлэлцээрээ эцэслэн баталсан бөгөөд ирэх сард Ираны парламентаар батлуулахаар өргөн барина гэж тус улсын төрийн хэвлэл мэдээлжээ. (Фокс Ньюс)

Их Британид төвтэй эдийн засгийн судалгаа, таамаглалын “Оксфорд Экономикс” компанийн тооцоогоор, Оросын Украин (Урейн) дахь боомтын дэд бүтцэд өгсөн цохилт энэ онд тус улсад 2.5 тэрбум ам.доллар хүртэлх хохирол учруулж, эдийн засгийн үйлдвэрлэлийг нь 1.8 орчим хувиар бууруулж болзошгүй. Одесса мужийн боомтууд ердийн үед Украин (Урейн)-ы далайгаар тээвэрлэдэг үр тарианы экспортын 90 орчим хувийг хариуцдаг ч удаа дараагийн халдлага тээвэрлэлтийг эрс бууруулж, тариаланчдыг үр тариагаа хадгалах эсвэл хямд үнээр борлуулахад хүргэжээ. (УНН, Блүүмберг)

Украин (Урейн)-ы эрх баригчдын мэдээлснээр, 8-р сарын 21-нд Оросын нисгэгчгүй онгоцууд [Украин (Урейн)-ы] Кривий Рих хотын худалдааны төвд цохилт өгч, дор хаяж 15 хүн амиа алдан, 23 хүүхдийг оруулаад 130 хүн шархаджээ. Украин (Урейн)-ы ерөнхийлөгч Володимир Зеленський хоёр дахь давлагааны нисгэгчгүй онгоцнууд эхний цохилтоос 30 орчим минутын дараа довтолсон гэж мэдэгдээд, Оросыг аврах албаныхныг зориудаар онилсон хэмээн буруутгажээ. (Нью-Йорк Пост, AP)

Германы Батлан хамгаалах яамны дотоод баримт бичигт тусгаснаар, Оросын эсрэг тогтоон барих чадавхаа бэхжүүлэх алсын тусгалтай пуужингийн шинэ зэвсгийн нөөцөд бараг 12 тэрбум евро шаардлагатай гэж тооцоолжээ. Санхүүжилтийг хараахан батлаагүй бөгөөд Германы парламентаас зөвшөөрөл авах шаардлагатай. (Политико)

Яндекс хөтчөөс иш татсан “Москва Таймс” сэтгүүлийн мэдээллээр, Оросоос цагаачлан гадаадад амьдрах тухай хайлт долоодугаар сард сард эрс нэмэгдэж, 2022 оны намрын анхны цэргийн дайчилгаанаас хойших дээд түвшинд хүрчээ. “Дахин суурьших” гэсэн хайлт 810 мянга орчимд хүрсэн бол “дайчилгаа” гэсэн хайлт 3.4 саяас давжээ. Олон орос хүн дахин дайчилгаа зарлаж болзошгүйд санаа зовж, Серби, Армени, Гүрж зэрэг улсыг зорихоор судалж байна гэж тус тайланд дурджээ. (ЮНАЙТЕД24 Медиа, Москва Таймс)

Ираны парламент гадаадын зарим хэвлэл мэдээллийн байгууллагатай харилцсан иргэдийг хоёр жил хүртэл хугацаагаар хорих ялтай болгох хуулийн төслийг баталжээ. Ираны Гадаад хэргийн яамнаас зөвшөөрөл аваагүй тохиолдолд Америк, Израилын, эсвэл АНУ, Израилын санхүүжилттэй гэж тодорхойлсон хэвлэлд ярилцлага өгөх болон бусад хэлбэрээр харилцахыг уг арга хэмжээнд хамруулна. Хуулийн төсөл хэрэгжиж эхлэхийн өмнө Ираны дээд шатны эрх бүхий байгууллагуудаар батлуулах шаардлагатай. (Фокс Ньюс)

Их Британийн мал эмнэлгийн “Медивет” группийн мэдээлснээр, тэжээвэр амьтан-хүмүүс архаг өвдөлтөө ихэвчлэн далдалдаг ч асран хамгаалагчдын анзаарч болох хэд хэдэн үл мэдэг шинж бий. Үүнд биеэ хэт долоох, бага идэх, унтах болон ус уух зуршил өөрчлөгдөх, удаан хөдлөх, салхилах болон тоглох сонирхол нь буурах зэрэг орно. Малын эмч Риан Литтлхейлсийн хэлснээр, тэжээвэр амьтад өвдөж байсан ч дуу алдахгүй, илэрхий зовуурь үзүүлэхгүй байж болно. Тогтмол үзлэг, хөдөлгөөний сорил хийлгэвэл үе мөчний эмгэг зэрэг асуудлыг эрт илрүүлж, эмчлэхэд хялбар болгоно гэж тэр хэлжээ. (Дэйли Экспресс)

ЮНИСЕФ [НҮБ-ын Хүүхдийн сан]-ийн мэдээлснээр, Гвиней-Бисау улсад сармагчны цэцэг [мпокс] өвчний анхны дэгдэлт бүртгэгдэж, 8-р сарын 17-ны байдлаар 7 тохиолдол батлагдсан ч хүн нас бараагүй байна. Эрх баригчид сэжигтэй 46 тохиолдол илрүүлсний 23 нь хүүхэд байна. ЮНИСЕФ 9-р сард сургуулиуд нээгдэхэд халдвар нэмэгдэж болзошгүйг анхааруулсны зэрэгцээ хүүхдүүдийн дунд хүнд хүндрэл үүсэх вий хэмээн болгоомжилж байна. (ВОВ)

Франц, Германы байгууллагуудын мэдрэл судлаачид анхаарал дутмагшил, хэт хөдөлгөөнтөх эмгэгтэй холбоотой анхаарлын хэв маяг давхацсан тархины сүлжээгээр дамжин бүтээлч сэтгэлгээг хэрхэн дэмждэгийг судалжээ. Судлаачид төвлөрөөгүй анхаарал нь мэдээлэл боловсруулах хүрээг тэлж, уян хатан, шинэлэг санааг дэмжиж болохыг судалгаа харуулжээ. Урлаг, хөгжим, бүжиг зэрэг бүтээлч үйл ажиллагаа анхаарлаа зохицуулахад дэмжлэг үзүүлэ хэмийн бус боломжит арга байж болохыг санал болгож байна. (СайТек Дэйли)

Судлаачид ховор мутациуд гений түгээмэл хувилбаруудтай харилцан үйлчилж, эрт илрэх тосгуурын фибриляци [зүрхний хэм жигд бус, ихэвчлэн түргэсэх эмгэг] үүсэх эрсдэлийг хэрхэн нэмэгдүүлдгийг судлаачид тогтоожээ. Эдгээр генетикийн хүчин зүйл зүрхний эсийн цахилгаан дохиоллыг алдагдуулж, эрсдэлийг хоёр дахин нэмэгдүүлж болзошгүйг үр дүн харуулжээ. Энэ судалгаа цаашид генетикийн шинжилгээг сайжруулж, харвалтаас сэргийлэх эрт хяналтыг боломжтой болгоно гэж судлаачид хэлсэн байна. (СайТек Дэйли)

8-р сарын 15-17-н орсон аадар борооны улмаас хүчтэй үер, хөрсний гулгалт, цахилгаан тасалдал, усны хомсдол үүссэн Өмнөд Солонгосын Кожэ, Тонъён хотод сэргээн босгох өргөн хүрээний ажил үргэлжилж байна. Сэргээн босгох ажилд төрийн албан хаагч, цэрэг, гал сөнөөгч, сайн дурынхан бүхий бараг 4,700 хүн оролцож, компаниуд болон алдартнууд мөнгө, бараа материал, үйлчилгээ хандивлажээ. (Чосон Дэйли)

Индонез даяар гарсан ой хээрийн түймрийн өтгөн утаа хөрш Малайз улсад хүрч, бүс нутгийн агаарын чанарыг дордуулжээ. Индонезийн эрх баригчид 24 цагийн дотор улс даяар 11,900 гаруй түймрийн халуун цэг илрүүлсэн бол утааны улмаас Малайзын Саравак мужид бараг 600 сургууль хаагдаж, 200 мянга орчим сурагч өртжээ. (Нью-Йорк Пост)

Шри Ланка улс Эль-Ниньотой холбоотой хүчтэй ган гачигтай тэмцэж буй энэ үед долоон дүүргийн бараг 72 мянган хүнд ус хүргэж байна. Олон зуун жижиг усан сангийн усны түвшин 10 орчим хувь хүртэл буурч, ундны усны нөөц багасан, наргил мод болон хүнсний ногооны ургацад сөргөөр нөлөөлжээ. Засгийн газар ус түгээхэд 14 сая орчим ам.доллар хуваарилж, өрх бүрд 2-3 долоо хоног тутамд ойролцоогоор 75 литр ус олгож байна. (Сайпрус Мэйл)

Ган гачгийн улмаас Унгарын Веленце нуурын усны түвшин 20 орчим см болж, 8-р сарын зохистой түвшин болох 150 сантиметрээс хол доогуур түүхэн доод хэмжээнд хүрснээр усанд сэлэх эргүүдийг хаажээ. Тус улсын Цаг уурын албаны мэдээлснээр, газар нутгийн 99 орчим хувь хүчтэй, эсвэл онц хүчтэй ган гачигт нэрвэгдсэн байна. Мэргэжилтнүүд үүнд уур амьсгалын өөрчлөлтөөс гадна олон үеийн турш намгархаг газрыг хатааж, усыг сувгаар гадагшлуулсан явдал нөлөөлсөн гэж үзжээ. (Ассошиэйтед Пресс)

Хэт халууны улмаас Испанийн Аксаркиа бүсийн Альмачар хотод үзэмний усан үзмийн ургацын 60 гаруй хувь сүйджээ. Москатель сортын усан үзмийн мод ус болон халууны хүчтэй дарамтад өртөж, ургац буурчээ. Энэхүү алдагдал орлого болон олон зуун жилийн уламжлалд заналхийлж буйг тариаланчид анхааруулжээ. Альмачар хотын дарга албаны хүмүүст хохирлыг үнэлж, дэмжлэг үзүүлэхийг уриалжээ. (ЕвроУикли Ньюс)

АНУ-ын Далай, агаар мандлын үндэсний удирдлагын Уур амьсгалын таамаглалын төвөөс Эль-Ниньо үзэгдэл эрчимжиж, 2026–2027 онд дэлхийн хойд хагасын намар, өвөл цаг агаарын маш хүчтэй үзэгдэл болох магадлал 90 хувиас давсан бөгөөд 10-12 сард 1950 оноос хойш бүртгэгдсэн бүх Эль Ниньо үзэгдлээс давах магадлал 69%-тай байна гэж мэдээлжээ. Энэ нөхцөл 2027 оны эхэн хүртэл үргэлжилж болзошгүй байна. (НОАА-гийн Уур амьсгалын таамаглалын төв)

[АНУ-ын] Род-Айлендын Их Сургуулийн судалгаагаар, амьтан-хүний сайн сайхныг онцолсон сурталчилгаа бахархах мэдрэмж төрүүлж, веган гоо сайхны бүтээгдэхүүн авахад түлхэц өгдөг бол веган бус бүтээгдэхүүн авснаас үүдэх гэмшил хэрэглэгчийн сонголтод бага нөлөөлдөг байна. (Роди Түдэй)

Өмнөд Солонгосын “ВЕГАН ТАЙГЕР” загварын брэнд амьтан-хүний гаралтай түүхий эдийг ялмын ширхэглэгт суурилсан “Ханжи арьс” болон дахин боловсруулсан материал зэрэг шинэлэг хувилбараар орлуулж, харгислал агуулаагүй загварыг дэмжиж байна. (Вог Хонконг)

Их Британид төвтэй Веган нийгэмлэг 2026 оны 9-р сарын 27-нд хэрэгжиж эхлэх Европын Холбооны шинэ журмын өмнө “Веган барааны тэмдэг” бэлэг тэмдгээ шинэчилжээ. Хоорондоо холбогдсон “V” лого нь компаниудын байгаль орчин, тогтвортой байдлын мэдэгдэл болон бүтээгдэхүүндээ хөндлөнгийн баталгаажуулалт ашиглах шаардлагыг ЕХ чангатгаж буй энэ үед нэр хүнд, хэрэглэгчийн итгэлийг бэхжүүлэх зорилготой. Веган нийгэмлэг дэлхий даяар 73 мянга гаруй бүтээгдэхүүнийг аль хэдийн баталгаажуулсан тул веган бүтээгдэхүүний хамгийн том бие даасан баталгаажуулалтын хөтөлбөр болжээ. (Плант Бэйс)

“Амьтдын төлөөх хүмүүнлэг дэлхий” ашгийн бус байгууллага болон орон нутгийн түншүүд 7-р сарын эхээр [Энэтхэгийн] Нагаланд мужид нохой-ардын махны хууль бус худалдаанаас 18 нохой-хүнийг аварчээ. Энэ салбарт ажилладаг хүмүүст зориулсан тус байгууллагын амьжиргаагаа өөрчлөх хөтөлбөрөөр 3 эмэгтэй худалдааг орхиж, зарахаар төлөвлөж байсан нохой-хүмүүсийг аврахад тусалжээ. Малын эмч нар амьтан-иргэдийг эмчилсэн бол улмаар дор хаяж найм нь Нагаландын айлуудад үрчлэгджээ. (Пипл, Амьтдын төлөөх хүмүүнлэг дэлхий)

Тянь Рүй [Хятадын] Хубэй мужийн алслагдсан тосгод руу 200 гаруй удаа зорчжээ. Тэрээр хүүхдүүд нь гэрээсээ хол, тэр дундаа гадаадад ажилладаг ахмад настнуудад очиж, хоол хүнс, эм, төрсөн өдрийн бэлэг хүргэхээс гадна зүгээр л хань болдог. Тянь айлчлал бүрээ бичлэг болгон төрөл төрөгсдөд нь илгээж, гэр бүлүүд холбоотой байхад тусалдаг. Тэрээр ойрын зайд үнэ төлбөргүй явж, холын аялалд зөвхөн шатахууны зардал авдаг байна. (Гүүд Ньюс Нетворк)

Карл нэртэй таван настай нохой анд [АНУ-ын] Теннесси мужид хадан цохионоос санамсаргүйгээр 37 метр унасан ч амьд үлдэж, хадны тавцан дээр 17 цаг болжээ. Гал түймэртэй тэмцэх албаны аврагчид олсоор бууж, түүнийг том цүнхэнд хийн, аюулгүй газарт гаргажээ. Малын эмч түүнийг хөнгөн гэмтсэн гэж тогтоосон бөгөөд Карл удалгүй хэвийн байдалдаа оржээ. (Пипл)

Өдрийн гэгээрүүлэх эшлэл: “Даог бясалган хөгжүүлэх шаардлагагүй, гагцхүү бохирдуулахгүй байх хэрэгтэй. Бохирдуулалт гэж юу вэ? Төрөх, үхэхийн сэтгэл болон бүтээж, үйлдэх санаа төрөх нь бүгд бохирдуулалт мөн.” — Хүндэт Гэгээрсэн Зэн Их Багш Мазү Даои (цагаан хоолтон) (Ctext.org)

Хүндэт доктор Рэй Катаниагийн клиник үхлийн тухай энэхүү цувралын өмнөх дугаарт Рэй 20 настайдаа байгалийн хий алдагдсаны улмаас бараг хөдөлж чадахгүй болж, орноосоо унасныхаа дараа биеэсээ гарч, амьгүй биеэ дээрээс харсан тухайгаа хуваалцсан. Тэрээр хайр, амар амгалан, баяр хөөрөөр дүүрэн ер бусын Гэрэлтэй учирч, нууцлаг нэгэн түүнийг нэрээр нь дуудаж, урагшлахыг урьжээ. Гэвч аав нь өрөөнд яаран орж ирээд биеийг нь тэврэхэд Рэй буцаж ирэхээр шийджээ. Дараагийн жилүүдэд өнөөх нууцлаг нэгэн амьдралынх нь шийдвэрлэх мөчүүдэд үзэгдсээр байсан ч Рэй энэ явдлыг хий үзэгдэл хэмээн үгүйсгэхийг хичээжээ. Тэрээр олон жилийн турш зөн совингоор ирээдүйг мэдрэх, үл үзэгдэх оршихуйг мэдэх, өөрийнх нь хэлснээр энергитэй харилцах явдлуудыг туулсан ч энэ бүхэн бодит эсэхэд эргэлзсээр байв.

Дөч гаруй насандаа Рэй өөртэй нь шууд ярьдаг хар үстэй, сахалтай эрийг дахин дахин харж эхэлжээ. Ахуй ойлголтууд олшрох тусам Рэй өөрийгөө үнэхээр солиорч байна гэдэгт итгэх болов. Гэвч болсон явдлыг найз бүсгүйдээ хэлэхэд, тэр Рэйгийн дүрслэлээс өнөөх эрийг нас барсан эцэг нь болохыг таньжээ. Тэрээр удахгүй сүнсний зуучлагчтай уулзахаар товлосон байсан тул Рэйг хамт явахыг шаарджээ. Рэй сүнстэй зуучлагчид эргэлздэг байсан ч дурамжхан зөвшөөрөв.

Гэвч тэр эмэгтэй уулзалтын үеэр юу хийсэн гээч. Тэр бүхнийг үнэн болохыг баталсан. КҮТ [Клиник үхлийн тохиолдол], миний хардаг байсан энерги, хүүхэд насны минь хийсвэр гэгддэг найзууд, амьдралд минь тохиолдсон атлаа тайлбарлаж чадаагүй, хүмүүс: “Чи галзуурчээ” гэж хэлэх бүхнийг тэр ойлгож, тайлбарлаж чадсан. Түүнтэй уулзах үедээ би 50 нас хүрч байсан гэж бодож байна. Тиймээс амьдралынхаа эхний хагасыг би өөрийгөө галзуу гэж бодсоор, түүнтэй уулзсан. Тэр бол “Рэй, чи галзуурчээ.” гэж хэлэлгүйгээр намайг хэн, юу болохыг үнэхээр ойлгосон анхны хүн. Энэ бүхэн намайг тийш нь авчирсан хань ижилтэй минь холбоотой. Тэр бол миний бүхий л амьдралын хамгийн хүчирхэг мөч байсан. Рэй клиник үхэлд орсон явдлаа эргэцүүлэн, ухамсар бие махбодоос тусдаа оршдог гэдгийг ойлгосон нь хамгийн том сургамж байсан бөгөөд хойд насанд итгэх итгэлийг нь бататгасан гэжээ.

Хамгийн том сургамж бол оюун ухаан буюу миний хэлж буйгаар ухамсар, үүнийг сүнс, сүлд гэж нэрлэж болох зүйл тань биеэс тусдаа байдаг явдал байсан. Үүнд эргэлзэх зүйлгүй. Тиймээс миний ухамсар, сүнс, сүлд хаа нэгтээ очих ёстой. Тэр оршин байхаа зүгээр л больж чадахгүй. Тэр явдлын үеэр биеэсээ гарахад надад юу ч хийж чадах мэт санагдсан. Миний хийж, хүртэж, мэдэрч, хүрч, зорчих гээд ямар ч зүйлд огт хязгаар байгаагүй. Надад хийж чадахгүй зүйл огт байхгүй мэт санагдсан. Тэгэхээр хязгаар нь бие махбодод л оршдог. Бид бүгд холбоотой гэдгийг ойлгосон нь хамгийн чухал сургамжуудын нэг гэж Рэй хэлэв.

Хамгийн чухал зүйлсийн нэг бол бид бүгд нэг гэдгийг санах явдал юм. Гол сургамж нь: өөртэйгөө адил эрэгтэй, эмэгтэй хүнийг шархлуулахдаа та өөрийгөө шархлуулж байдаг, учир нь та тэр хүний нэг хэсэг, тэр хүн ч таны нэг хэсэг. Есүс болон бусад шашинд: “Та БУРХАНЫ нэг хэсэг, БУРХАН таны нэг хэсэг” гэх мэтээр сургасан. Энэ бол шинэ зүйл биш. Бид үнэхээр бүгд хамтран бүтээгчид бөгөөд нэг нэгнийхээ хэсэг юм. Тиймээс бодоод үзвэл бие биедээ хор хүргэх нь жигшүүртэй хэрэг. Та өөрийгөө л шархлуулж байна. Бид нийтээрээ дахин нэгдэх үнэхээр хэрэгтэй. Бид дангаараа бүтэж, бодит болгож, хийж чадах зүйлсээ бодоод үз. Харин хамтдаа юу хийж чадахаа төсөөл. Бид юуг ч өөрчилж чадна. (IANDS [Олон улсын клиник үхлийг судлах холбоо] подкаст)